|
IV. Mustafa, I. Abdülhamid’in Ayşe Sîneperver Vâlide Sultân’dan
doğan büyük oğludur. IV. Mustafa, saf, kültürü zayıf ve saltanata
karşı harîs bir insandı. Hep iyilik gördüğü amca-zâdesi III. Selim’e
karşı vefâlı davranamadı. Nizâm-ı Cedid aleyhinde olanların yanında
göründü ve 29 Mayıs 1807’de Osmanlı tahtına çıktı. İlk olarak
ihtilâlcilerin arzularını yerine getirdi ve Kabakçı Mustafa,
Şeyhülislâm Atâullah Efendi ve Sadâret Kaymakamı Musa Paşa’nın
isteklerine göre devleti yönetmeye başladı. Bu arada Nizâm-ı
Cedidcilerin bir kısmı öldürülmüş ve bir kısmı ise Ruscuk
A’yânlarından vezir Alemdâr Mustafa Paşa’ya sığınmışlardı (Galip,
Refik, Râmiz, Behîç ve Tahsin Beylerden oluşan bu ekibe Ruscuk
Yârânı denmektedir).
İhtilâlciler, Nizâm-ı Cedidin gayr-i meşru olduğunu ve Padişahın
aslâ yeniçerilere müdahale etmemesi gerektiğini ihtiva eden
taahhüdnâme mahiyetinde bir hücceti, Padişahın Hatt-ı Hümâyûnu ile
birlikte elde ettiler (Rebiülevvel 1222/1807). İhtilâlcilerin
baskısından bıkan IV. Mustafa, Kabakçı Mustafa başta olmak üzere,
ihtilâlcileri tasfiye gayesiyle Alemdâr Mustafa Paşa’yı ordusuyla
beraber İstanbul’a davet etti. Temmuz 1808’de İstanbul’a gelen
Alemdâr, yolda iken Kabakçı Mustafa’yı katletmişti ve bu sebeple de
Davud Paşa Sarayı’nda Padişah tarafından karşılandı. Ruscuk Yârânına
burada Padişahı tevkif etmesini tavsiye ettilerse de, Alemdâr buna
yaklaşmadı. 2 gün sonra vasıfsız bir Şeyhülislâm olan Atâullah
Efendi azl edildi ve ekibi de tasfiye edildi. Padişah Alemdâr’a
teşekkür ediyor ve Tuna Beylerini boş bırakmayarak dönmesini
arzuluyordu. Ancak bunu dinlemeyen Alemdâr, 28 Temmuz 1808’de Bâb-ı
Âli’yi basarak sadrazamdan mührü aldı, arkasından Topkapı Sarayına
geldi. Hal’ edileceğini ve III. Selim’in tekrar tahta çıkarılacağını
anlayan IV. Mustafa, hemen karşı planını uyguladı ve III. Selim ile
II. Mahmûd’un öldürülmesi için tâlimat verdi. Maalesef bu tâlimatı
alan Enderûnlular, dairesini basarak III. Selim’i şehid ettiler. II.
Mahmûd ise, Harem hüddâmının yardımı ile kurtarıldı ve Alemdâr’ın
desteğiyle kendisine bî’at olundu.
KADIN EFENDİLERİ: 1- Şevk-i Nûr Baş Kadın Efendi. 2- Dil-pezîr
İkinci Kadın Efendi. 3- Seyyâre Üçüncü Kadın Efendi. 4- Peyk-i Dil
Dördüncü Kadın Efendi. Emîne Sultân isminde bir tek kızı vardı ve o
da hemen vefât etmiştir . |
